تازه ترین گزارش مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال نشان می دهد بیش از ۱۴ میلیون زن و مرد در گروه های سنی مرتبط با ازدواج، مجرد هستند. همزمان، کاهش ثبت ازدواج و تولد، نگرانی ها درباره تحولات آینده جمعیت ایران را افزایش داده است.
به گزارش ماهپار، به نقل از ایرنا، براساس گزارش مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور، ۷ میلیون و ۳۵۵ هزار مرد مجرد در گروه سنی ۲۰ تا ۵۴ سال زندگی می کنند. در گروه زنان نیز ۶ میلیون و ۹۲۹ هزار و ۵۶۸ زن مجرد در بازه سنی ۱۵ تا ۴۹ سال قرار دارند.
این دو گروه سنی یکسان نیستند و بنابراین مجموع آنها نباید به عنوان تعداد مجردان یک بازه سنی مشترک در نظر گرفته شود. با این حال، ارقام ارائه شده نشان می دهد بیش از ۱۴ میلیون نفر در این دو گروه سنی ازدواج نکرده اند.
مسکن و اشتغال؛ دو مانع مهم ازدواج جوانان
براساس گزارش ایرنا، افزایش هزینه مسکن و بی ثباتی شغلی از مهم ترین موانعی هستند که می توانند تصمیم جوانان برای ازدواج را به تعویق بیندازند. افزایش هزینه خرید یا اجاره مسکن باعث شده حتی برخی جوانان شاغل نیز برای تامین یک خانه مستقل با مشکل روبه رو شوند.
ناپایداری درآمد و نبود اطمینان شغلی نیز برنامه ریزی برای زندگی مشترک را دشوارتر کرده است. هزینه مراسم ازدواج، تهیه جهیزیه و مخارج اولیه زندگی نیز فشار اقتصادی بیشتری به زوج ها و خانواده ها وارد می کند.
در گزارش ایرنا تاکید شده است که افزایش تجرد را نمی توان تنها به تغییر نگرش های فرهنگی یا سبک زندگی نسبت داد و مجموعه ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و نهادی در آن نقش دارند.
ثبت ازدواج به حدود ۵۰۰ هزار مورد در سال رسیده است
علی مظفری، رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق، پیش از این اعلام کرده بود که آمار ثبت ازدواج و طلاق طی پنج سال گذشته روند نزولی داشته است. به گفته او، کاهش ثبت ازدواج از سال ۱۳۹۶ ادامه داشته و اکنون تعداد ازدواج های ثبت شده به حدود ۵۰۰ هزار مورد در سال رسیده است.
مظفری همچنین گفته است در «شرایط معمول» باید سالانه حدود ۹۰۰ هزار تا یک میلیون ازدواج در کشور ثبت شود.
تولدها به کمتر از یک میلیون مورد رسید
کاهش ازدواج همزمان با افت تعداد تولدها مورد توجه مسئولان قرار گرفته است. محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۳ برای نخستین بار تعداد تولدهای کشور به کمتر از یک میلیون مورد رسید و این روند در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه پیدا کرد.
او عوامل اقتصادی، معیشتی و فرهنگی را در کاهش فرزندآوری موثر دانسته است.
ظفرقندی همچنین گفته است تعداد مراکز درمان ناباروری ۱۰۰ درصد افزایش یافته، اما مسئله فرزندآوری فقط به تمایل افراد برای داشتن فرزند محدود نمی شود و ازدواج نکردن بخشی از جمعیت نیز در این روند نقش دارد. براساس اظهارات وزیر بهداشت در گزارش ایرنا، میزان فرزندآوری در میان افراد متاهل حدود ۲.۵ فرزند اعلام شده است.
افزایش تجرد چه ارتباطی با آینده جمعیت دارد؟
افزایش سن ازدواج می تواند مدت زمانی را که افراد برای فرزندآوری در اختیار دارند، کاهش دهد. این مسئله به ویژه در شرایطی که تعداد تولدها نیز کاهش یافته، برای سیاست گذاران جمعیتی اهمیت پیدا می کند.
ادامه کاهش ازدواج و فرزندآوری همچنین می تواند بر ساختار سنی جمعیت اثر بگذارد. کاهش سهم جمعیت جوان در کنار افزایش سالمندان، نیاز کشور به خدمات درمانی، مراقبتی و حمایتی را در سال های آینده تغییر خواهد داد.
موضوع دیگری که در گزارش ایرنا مطرح شده، وضعیت حمایت از افرادی است که بدون همسر یا فرزند به سنین سالمندی می رسند. در صورت افزایش تعداد این افراد، نیاز به حمایت های اجتماعی و مراقبتی خارج از ساختار خانواده نیز می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
سیاست های جمعیتی فقط به مشوق های مالی محدود نمی شوند
گزارش ایرنا مجموعه آمارهای مربوط به تجرد، ازدواج و تولد را نشانه ای از یک مسئله گسترده تر جمعیتی می داند. تسهیل دسترسی به مسکن، ایجاد اشتغال پایدار، کاهش هزینه های شروع زندگی مشترک، حمایت از زوج های جوان و توسعه خدمات مشاوره ای از راهکارهایی هستند که در این گزارش مطرح شده اند.
همچنین بر ضرورت استفاده از داده های دقیق و شناخت شرایط نسل های مختلف در طراحی سیاست های جمعیتی تاکید شده است.
براساس این گزارش، جوانان امروز از نظر اقتصادی، اجتماعی و انتظارات مربوط به زندگی با شرایط متفاوتی نسبت به نسل های گذشته روبه رو هستند. در نتیجه، سیاست های مرتبط با ازدواج و جمعیت نیز باید این تفاوت ها را در نظر بگیرند.