مهریه ۱۴ سکه‌ای چیست و چه تغییری در ضمانت اجرای حقوق زن و مرد ایجاد می‌کند؟
تصمیم تازه مجلس درباره تغییر ضمانت اجرای مهریه، بار دیگر موضوع «۱۴ سکه» را به یکی از بحث‌های مهم حقوق خانواده تبدیل کرده است. این تغییر به معنای محدود شدن میزان مهریه به ۱۴ سکه نیست، بلکه درباره نحوه اجرای قانونی مهریه مازاد بر این میزان و شرایط وصول آن صحبت می‌کند؛ موضوعی که موافقان و مخالفان دیدگاه‌های متفاوتی درباره پیامدهای آن دارند.
۱۴ سکه؛ سقف مهریه نیست
یکی از مهم‌ترین نکاتی که در بحث‌های اخیر درباره مهریه مطرح شده، این است که مصوبه مجلس به معنای تعیین سقف ۱۴ سکه برای مهریه نیست.
زن و مرد همچنان می‌توانند هنگام عقد درباره میزان مهریه توافق کنند و هر مبلغی را که مورد توافق طرفین است در سند ازدواج ثبت کنند. تغییر اصلی مربوط به ضمانت اجرای قانونی برای وصول مهریه و نحوه برخورد با مهریه مازاد بر ۱۴ سکه است.
به گزارش ماهپار، به نقل از خبرآنلاین، نمایندگان مجلس در جریان بررسی طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و قانون مدنی، تغییری را در زمینه ضمانت اجرای مهریه بررسی کرده‌اند که بر اساس آن، در مهریه تا ۱۴ سکه تمام بهار آزادی، مقررات مربوط به ضمانت اجرای مالی اعمال می‌شود و درباره میزان بیشتر از این مقدار، توانایی مالی زوج یا همان ملائت او مورد توجه قرار می‌گیرد.
به همین دلیل، موضوع اصلی این تغییر نه تعداد سکه‌های ثبت‌شده در عقدنامه، بلکه ابزارهای قانونی برای وصول این تعهد مالی است.
چرا موضوع مهریه ۱۴ سکه دوباره مطرح شده است؟
پیش از این نیز موضوع کاهش سقف ضمانت اجرای حبس برای مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه مطرح شده بود. موافقان این تغییر معتقدند که زندان رفتن بدهکاران مالی همیشه باعث حل مشکل پرداخت نمی‌شود و در برخی موارد می‌تواند امکان کار کردن و پرداخت بدهی را نیز دشوار کند.
از نگاه این گروه، هدف اصلی باید ایجاد سازوکاری باشد که فرد بدهکار بتواند در جامعه بماند، فعالیت اقتصادی داشته باشد و تعهد مالی خود را پرداخت کند.
در مقابل، گروهی از حقوقدانان و فعالان حوزه حقوق زنان معتقدند که حذف یا کاهش ضمانت اجرای حبس، ممکن است یکی از ابزارهای مهم زنان برای پیگیری حقوق مالی خود را محدود کند.
اگر ضمانت اجرای حبس کاهش پیدا کند، حق زن چگونه وصول می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره تغییرات جدید این است که در صورت کاهش نقش حبس در پرونده‌های مهریه، زنان از چه ابزارهایی برای وصول حق مالی خود استفاده خواهند کرد.
منتقدان این تغییر معتقدند مهریه برای برخی زنان فقط یک عدد در عقدنامه نیست، بلکه می‌تواند در شرایطی مانند طلاق یا پایان زندگی مشترک، یکی از پشتوانه‌های مالی آنان باشد.
در مقابل، موافقان اصلاح قانون تاکید دارند که حمایت از حقوق زنان نباید به معنای استفاده از زندان برای بدهکاران مالی باشد و باید روش‌های دیگری برای اجرای تعهدات مالی طراحی شود.
اختلاف اصلی بر سر چیست؟
اختلاف اصلی میان موافقان و مخالفان این طرح، درباره اصل وجود مهریه نیست؛ بلکه درباره این موضوع است که دولت تا چه اندازه باید برای اجرای یک تعهد مالی ضمانت کیفری ایجاد کند.
یک دیدگاه بر ضرورت حمایت از زنان در وصول حقوق مالی خود تاکید دارد و دیدگاه دیگر معتقد است که زندان نباید ابزار اصلی اجرای بدهی‌های مالی باشد.
به همین دلیل، بحث مهریه ۱۴ سکه در واقع فراتر از یک عدد است و به پرسشی بزرگ‌تر درباره تعادل میان حقوق مالی زن و توان اقتصادی مرد در قوانین خانواده مربوط می‌شود.
جمع‌بندی
بحث مهریه ۱۴ سکه‌ای به معنای تغییر میزان مهریه در عقدنامه نیست، بلکه به نحوه اجرای قانونی این تعهد مالی مربوط می‌شود. موافقان آن را گامی برای کاهش استفاده از زندان در بدهی‌های مالی می‌دانند و مخالفان درباره کاهش ابزارهای وصول حقوق زنان نگرانی دارند.
با توجه به ادامه بررسی‌های قانونی، تا زمانی که مراحل نهایی تصویب و اجرای قانون طی نشود، نمی‌توان این تغییرات را به عنوان اجرای قطعی قانون جدید مهریه در نظر گرفت.
