اقتصاد گیگ هند با سرعت در حال گسترش است و تعداد شاغلان این بخش تا سال ۲۰۲۹-۳۰ می تواند به ۲۳.۵ میلیون نفر برسد. با این حال، مطالعه جدید سازمان بین المللی کار و شورای ملی تحقیقات اقتصادی کاربردی هند نشان می دهد زنان همچنان سهم کمتری از مشاغل پلتفرمی دارند؛ شکاف مهارت های دیجیتال، محدودیت های رفت و آمد، نگرانی های ایمنی و هنجارهای اجتماعی از مهم ترین موانع حضور آنها عنوان شده است.

به گزارش ماهپار، به نقل از ETHRWorld و Bloomberg، رشد سریع اقتصاد گیگ در هند میلیون ها فرصت شغلی در حوزه هایی مانند تحویل غذا، تاکسی های اینترنتی و خدمات مبتنی بر اپلیکیشن ایجاد کرده است، اما زنان هنوز سهم محدودی از این بازار دارند.

مطالعه مشترک سازمان بین المللی کار (ILO) و شورای ملی تحقیقات اقتصادی کاربردی هند (NCAER) نشان می دهد زنان هندی با وجود نزدیک شدن به مردان در دسترسی به حساب های بانکی پایه، همچنان در مشاغل پلتفرمی شرکت هایی مانند Uber، Swiggy و Urban Company کمتر حضور دارند.

پژوهشگران شکاف در مهارت های دیجیتال، محدودیت در جابه جایی، نگرانی های مربوط به ایمنی و برخی هنجارهای اجتماعی را از عوامل موثر بر این وضعیت معرفی کرده اند.

شکاف بزرگ مشارکت زنان و مردان در بازار کار هند

بر اساس برآوردهای سازمان بین المللی کار که توسط بانک جهانی گردآوری شده، نرخ مشارکت زنان هند در نیروی کار در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۲ درصد بوده است. این رقم برای مردان نزدیک به ۷۸ درصد گزارش شده است.

اهمیت این شکاف تنها به وضعیت اشتغال زنان محدود نمی شود. بر اساس برآورد بانک جهانی که در گزارش به آن اشاره شده، افزایش نرخ مشارکت زنان به ۵۰ درصد می تواند حدود یک واحد درصد به رشد اقتصادی سالانه هند اضافه کند. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که هند قصد دارد تا سال ۲۰۴۷ به یک اقتصاد توسعه یافته تبدیل شود.

اقتصاد گیگ هند تا چند سال دیگر تقریبا دو برابر می شود

بر اساس برآورد دولت هند، تعداد کارکنان اقتصاد گیگ این کشور تا سال مالی ۲۰۲۹-۳۰ به حدود ۲۳.۵ میلیون نفر خواهد رسید؛ رقمی که تقریبا دو برابر تعداد فعلی این نیروی کار عنوان شده است.

پیش بینی می شود این بخش سالانه حدود ۲.۳۵ تریلیون روپیه، معادل ۲۴.۵ میلیارد دلار، به تولید اقتصادی هند اضافه کند. با وجود این رشد، پژوهشگران می گویند زنان همچنان در اکوسیستم مشاغل مبتنی بر اپلیکیشن حضور کمتری دارند و توزیع آنها میان انواع مشاغل نیز یکسان نیست.

در گزارش تاکید شده است که افزایش حضور زنان در این بخش فقط مسئله اشتغال نیست و می تواند با توانمندسازی اقتصادی بلندمدت زنان و رشد فراگیرتر اقتصاد هند ارتباط داشته باشد.

مهارت دیجیتال یکی از موانع ورود زنان است

دسترسی به فناوری یکی از شکاف های مهمی است که در این مطالعه مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس یک مطالعه دولتی در سال ۲۰۲۵، تنها ۵۶.۲ درصد زنان هندی ۱۵ ساله و بالاتر صاحب تلفن همراه بودند. همچنین فقط ۳۷ درصد زنان قادر به انجام تراکنش های بانکی آنلاین بودند.

این محدودیت ها می تواند دسترسی زنان به مشاغل گیگ و دیگر فرصت های درآمدی دیجیتال را دشوارتر کند؛ زیرا بسیاری از این مشاغل از ثبت نام و دریافت سفارش گرفته تا پرداخت و مدیریت درآمد، به استفاده از تلفن همراه و خدمات آنلاین وابسته هستند.

شکاف در بانکداری دیجیتال همچنان قابل توجه است

اگرچه زنان هند در زمینه دسترسی به حساب های بانکی پایه به مردان نزدیک شده اند، وضعیت در خدمات مالی دیجیتال متفاوت است. طبق داده های گزارش، در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۲ درصد مردان هند دارای حساب بانکداری دیجیتال بودند، در حالی که این رقم برای زنان فقط ۱۴ درصد بود.

پژوهشگران گفته اند شکاف جنسیتی هند در این حوزه حدود سه برابر شکاف مشابه در سطح جهانی بوده است. این تفاوت می تواند به یکی دیگر از موانع ورود زنان به اقتصاد دیجیتال تبدیل شود. گزارش در کنار موانع موجود، به یکی از فرصت های احتمالی اقتصاد گیگ نیز اشاره می کند.

فعالیت در پلتفرم های دیجیتال می تواند سابقه قابل ثبت از درآمد افراد ایجاد کند. چنین سابقه ای ممکن است هنگام ارزیابی درخواست وام، مدرکی از درآمد زنان در اختیار بانک ها قرار دهد؛ حتی اگر آنها ملک یا وثیقه دیگری در اختیار نداشته باشند.

این سوابق دیجیتال همچنین می توانند ارائه خدماتی مانند بیمه، پس انداز و برنامه های بازنشستگی را برای زنان آسان تر کنند. در نتیجه، افزایش حضور زنان در اقتصاد گیگ می تواند علاوه بر ایجاد درآمد، مسیر دسترسی آنها به برخی خدمات مالی را نیز گسترش دهد.

جمع بندی

اقتصاد گیگ هند در مسیر رشد سریع قرار دارد و می تواند طی چند سال آینده میلیون ها فرصت شغلی ایجاد کند، اما مطالعه ILO و NCAER نشان می دهد زنان هنوز به اندازه مردان از این تحول بهره نمی برند.

شکاف دیجیتال، محدودیت های رفت و آمد، مسائل ایمنی و هنجارهای اجتماعی از موانعی هستند که می توانند حضور زنان در این بازار رو به رشد را محدود کنند.

در عین حال، همین مشاغل در صورت دسترسی گسترده تر زنان می توانند علاوه بر ایجاد درآمد، سابقه مالی دیجیتال و مسیرهای تازه ای برای استفاده از خدمات بانکی، بیمه و پس انداز ایجاد کنند.